SpaceX‘e ait Falcon 9 roketinin üst kademesinin Ay’a çarpışması sonrasında oluşan krater, Güney Kore‘nin ilk Ay görevi Danuri tarafından görüntülendi. Çarpışmadan önce ve hemen sonra alınan görüntüler sayesinde bilim insanları yüzeyde meydana gelen değişimleri doğrudan karşılaştırma fırsatı elde etti. Çarpışmanın öncesi ve sonra görüntülendi
Güney Kore Havacılık ve Uzay Araştırma Enstitüsü’nün (KARI) işlettiği Korea Pathfinder Lunar Orbiter (Danuri), çarpışmadan yaklaşık 30 dakika önce gözlemlere başladı. Yörüngesinde yapılan düzenlemeler sayesinde uzay aracı çarpışma bölgesinin üzerinden birden fazla kez geçti ve toplam sekiz ayrı görüntüleme oturumu gerçekleştirdi.
Elde edilen verilerde çarpma noktasının çevresindeki arazi değişimleri ile yüzeye saçılan kaya ve toprak parçalarının oluşturduğu izler doğrulandı. Araştırmacılar bunların çarpmanın etkilerini inceleme açısından önemli bir bilimsel veri seti sunduğunu belirtiyor. Falcon 9 neden Ay’a çarptı?
Söz konusu Falcon 9 roketi, 15 Ocak 2025’te fırlatılarak Firefly Aerospace’in Blue Ghost ve ispace’in Resilience adlı iki özel Ay iniş aracını Dünya-Ay arasındaki yüksek bir yörüngeye taşıdı. Araçlar daha sonra kendi itki sistemleriyle Ay’a yöneldi. Blue Ghost 2 Mart 2025’te başarılı bir iniş gerçekleştirmiş ve ikonik fotoğraflar paylaşmıştı. Resilience ise iniş girişimi sırasında yüzeye çarparak başarısız oldu. Falcon 9’un ilk kademesi ise her zamanki gibi Dünya’ya dönerek yeniden kullanılmak üzere kurtarıldı. Hatta bu ilk kademe halen kullanılıyor. Ancak üst kademe, yükünü uzak bir yörüngeye ulaştırabilmek için yakıtının neredeyse tamamını tükettiği için Dünya atmosferine kontrollü şekilde yönlendirilemedi. Yaklaşık 4 bin kilogram ağırlığındaki roket gövdesi uzun süre Dünya yörüngesinde kaldıktan sonra Güneş kaynaklı etkiler ve kütle çekim kuvvetlerinin etkisiyle Ay’a çarpacak bir rotaya girdi.
KARI’nin verdiği bilgiye göre çarpışma 5 Ağustos saat 09.35’te (TSİ) gerçekleşti ve daha önce yapılan hesaplamalarla büyük ölçüde örtüştü.
Bilim insanları, roket gövdesinin Ay yüzeyine yaklaşık 8.690 km/saat hızla çarptığını ve 27 metreye kadar genişliğinde bir krater oluşturmuş olabileceğini öngörüyordu. Danuri’nin yeni görüntüleri ve ilerleyen dönemde diğer Ay görevlerinden gelecek gözlemler, bu hesaplamaların doğruluğunu test etmeye yardımcı olacak.
Bu arada 2022 yılında Çin’in Long March 3C roketinin üçüncü kademesi de Ay yüzeyine çarpmıştı. Daha önce ise NASA’nın Saturn V roketlerinin üçüncü kademeleri, Apollo görevleri sırasında çeşitli çarpışmalarla Ay yüzeyinde kraterler oluşturmuştu.
